Hvað er ávöxtun?
Ávöxtun er það sem fjárfestingin hefur gefið þér — yfirleitt mælt sem hlutfall af upphæðinni sem þú lagðir inn. Hún hefur tvo hluta: verðhækkun (bréfið hefur hækkað) og arð (félagið hefur greitt út peninga). Ef þú keyptir fyrir 100.000 kr., bréfið er nú 108.000 kr. virði og þú fékkst 2.000 kr. í arð, er ávöxtunin 10.000 kr. eða 10 %. Ávöxtun getur líka verið neikvæð — þá heitir hún tap.
Fjórar ávöxtunartölur sem eru ekki það sama
- Brúttóávöxtun: Fyrir kostnað. Talan sem sjóðir sýna helst.
- Nettóávöxtun: Eftir þóknun, TER og gjöld. Það sem þú færð í raun.
- Ávöxtun eftir skatt: Það sem lendir á reikningnum þínum. Á Íslandi verða 10 % að 7,8 % eftir 22 % fjármagnstekjuskatt — nema hagnaðurinn rúmist innan frítekjumarksins.
- Raunávöxtun: Eftir verðbólgu. 7 % ávöxtun í 3 % verðbólgu eru um 4 % í kaupmætti.
Þegar einhver segir „10 % ávöxtun“, spurðu: fyrir eða eftir hvað?
Ávöxtun á ári — svo þú getir borið saman
„Bréfið hefur hækkað um 50 %“ segir ekkert ef þú veist ekki á hve löngum tíma. 50 % á einu ári er framúrskarandi. 50 % á tíu árum eru um 4,1 % á ári — undir því sem vísitala gefur yfirleitt. Umreiknaðu alltaf í árlega ávöxtun áður en þú berð saman. Og mundu að það er ekki 50/10 = 5 %, því vaxtavextir eru að verki: rétta talan er aðeins lægri.
Söguleg ávöxtun og vænt ávöxtun
Breiðir hlutabréfamarkaðir hafa sögulega skilað um 7 % á ári að meðaltali fyrir verðbólgu — með sum ár á +30 % og önnur á −40 %. Meðaltalið er gagnlegt þegar þú reiknar 20 ár fram í tímann. Það segir ekkert um næsta ár. Hver sá sem lofar tiltekinni ávöxtun fram í tímann lofar einhverju sem hann getur ekki staðið við.
Klassísk byrjendamistök
Að horfa á ávöxtunina án þess að telja arðinn með. Bréf á sama verði og fyrir fimm árum sem hefur greitt 4 % arð á hverju ári hefur skilað um 22 % — ekki núlli.
Svona sérðu það í Kiggo
Settu þín eigin kaup inn í eignasafn Kiggo, þá sýnir það ávöxtunina á hverju bréfi og í heild. Á hverju bréfi sýnir Kiggo verðþróun yfir nokkur tímabil og arðsávöxtunina, svo þú sjáir báða hluta ávöxtunarinnar.
Tengd orð
Algengar spurningar
Hvernig reikna ég ávöxtunina mína?
(Virði núna + arður sem þú fékkst − það sem þú borgaðir) deilt með því sem þú borgaðir. Keypt fyrir 50.000 kr., 1.000 kr. í arð, og bréfin eru 54.000 kr. virði: (54.000 + 1.000 − 50.000) / 50.000 = 10 %.
Hvað er góð ávöxtun?
Það fer eftir því hvað markaðurinn gaf. 8 % er gott ef markaðurinn gaf 5 % — og lélegt ef hann gaf 15 %. Berðu alltaf saman við viðmið. Yfir löng tímabil hafa breiðar hlutabréfavísitölur sögulega skilað 6–8 % á ári fyrir verðbólgu.
Hver er munurinn á ávöxtun og arði?
Arður er sá hluti ávöxtunarinnar sem félagið greiðir út í peningum. Ávöxtun er heildin — arður auk verðhækkunar. Bréf án arðs getur vel haft mikla ávöxtun ef verðið hækkar.
Kiggo útskýrir — Kiggo ræður þér ekki. Við segjum þér aldrei hvað þú átt að kaupa eða selja, og lykiltölur eru aðeins bornar saman milli félaga í sömu grein. Ákvörðunin er þín. Síðast uppfært 2026-09-23.
Skrifað af Claus Frisch, stofnanda Kiggo. Ekki ráðgjafi, ekki banki — Kiggo útskýrir, þú ákveður.
