Hvað er skuldabréf?
Skuldabréf er lán. Þú lánar ríkinu, banka eða fyrirtæki peninga og færð í staðinn fasta vexti (vaxtagreiðslur, á ensku coupon) á hverju ári og alla upphæðina til baka á umsömdum degi. Þú átt ekkert í þeim sem tekur lánið — þú ert lánveitandi, ekki meðeigandi. Þess vegna sveiflast skuldabréf yfirleitt minna en hlutabréf, en skila líka minna til langs tíma.
Skuldabréf er lán: fastir vextir á hverju ári og öll upphæðin til baka í lokin.
Dæmi með tölum
Þú kaupir skuldabréf á genginu 100 fyrir 1.000.000 kr. Það er til 5 ára og ber 3 % vexti.
- Á hverju ári færðu 30.000 kr. í vexti.
- Eftir 5 ár færðu 1.000.000 kr. til baka.
- Samtals 150.000 kr. í vexti á fimm árum — sama hvað hlutabréfamarkaðurinn gerði á meðan.
Ef þú selur fyrir lokadag færðu það verð sem markaðurinn býður þann daginn. Það getur verið yfir eða undir 100.
Af hverju verðið hreyfist þegar vextir hreyfast
Skuldabréfið þitt ber 3 %. Ef almennir vextir hækka í 5 % vill enginn borga 100 fyrir þitt 3 % bréf — hann getur fengið 5 % á nýju. Þess vegna lækkar verðið á þínu þar til það gefur í raun 5 %. Ef vextir lækka í staðinn hækkar verðið á þínu. Vextir upp = verð niður, og öfugt. Því lengri sem lánstíminn er, því meiri er sveiflan.
Ef þú heldur bréfinu til lokadags skipta verðsveiflurnar engu máli: þú færð samt 30.000 kr. á ári og 1.000.000 kr. í lokin.
Tegundirnar sem þú rekst á
- Ríkisskuldabréf: Lán til ríkisins. Mjög örugg, lágir vextir. Á Íslandi eru bæði óverðtryggð og verðtryggð ríkisbréf — þau verðtryggðu hækka með vísitölu neysluverðs, svo verðbólgan étur ekki upp höfuðstólinn.
- Sértryggð skuldabréf: Bankarnir gefa þau út með íbúðalán sem tryggingu. Talin mjög örugg.
- Fyrirtækjaskuldabréf: Lán til fyrirtækis. Hærri vextir, því fyrirtækið getur farið í þrot. „High yield“ þýðir háir vextir — og mikil áhætta.
Flestir byrjendur kaupa ekki stök skuldabréf heldur skuldabréfasjóð eða ETF sem á hundruð þeirra.
Skattur (Ísland)
Vextir, verðbætur og söluhagnaður af skuldabréfum eru fjármagnstekjur á Íslandi og bera fjármagnstekjuskatt. Í öðrum löndum gilda aðrar reglur.
Klassísk byrjendamistök
Að halda að skuldabréf geti ekki lækkað. Það getur það — í hvert sinn sem vextir hækka. Það getur bara ekki farið niður í núll nema útgefandinn fari í þrot, og á lokadegi færðu umsamda upphæð.
Svona sérðu það í Kiggo
Kiggo er gert fyrir hlutabréf og ETF. Ef þú flettir upp skuldabréfa-ETF sýnir Kiggo að þetta sé skuldabréfasjóður og sleppir kennitölum sem eiga bara við um hlutabréf. Í orðasafni appsins fylgir skuldabréfinu lítil tímalína sem sýnir vaxtagreiðslurnar og endurgreiðsluna.
Tengd orð
Algengar spurningar
Eru skuldabréf örugg?
Öruggari en hlutabréf, en ekki áhættulaus. Verðið lækkar þegar vextir hækka, og fyrirtæki getur farið í þrot. Ríkisskuldabréf frá stöðugum ríkjum og sértryggð skuldabréf eru talin mjög örugg.
Hvað er verðtryggt skuldabréf?
Skuldabréf þar sem höfuðstóllinn hækkar með vísitölu neysluverðs. Þú færð þá vexti ofan á verðbólguna, ekki í stað hennar. Verðtryggð skuldabréf eru til víða, en óvíða jafn útbreidd og á Íslandi.
Hvað þýðir gengið 100?
Að skuldabréfið gangi kaupum og sölum á nákvæmlega þeirri upphæð sem þú færð til baka á lokadegi. Undir 100 kaupirðu með afslætti og færð hærri ávöxtun; yfir 100 borgarðu yfirverð og færð lægri.
Kiggo útskýrir — Kiggo ræður þér ekki. Við segjum þér aldrei hvað þú átt að kaupa eða selja, og lykiltölur eru aðeins bornar saman milli félaga í sömu grein. Ákvörðunin er þín. Síðast uppfært 2026-09-23.
Skrifað af Claus Frisch, stofnanda Kiggo. Ekki ráðgjafi, ekki banki — Kiggo útskýrir, þú ákveður.
