Wat is een beursindex?
Een beursindex is één getal dat laat zien hoe een hele groep aandelen het tegelijk doet. De AEX bevat de 25 meest verhandelde Nederlandse aandelen, de S&P 500 de 500 grootste Amerikaanse bedrijven, de MSCI World ongeveer 1.500 grote bedrijven in 23 ontwikkelde landen. Stijgt de index 1 %, dan is de groep als geheel 1 % gestegen. De index is alleen een lijst met regels — je kunt hem niet rechtstreeks kopen, maar een indexfonds kan hem voor je volgen.
Elk vak is een aandeel. De grote bedrijven nemen de meeste plaats in de index in.
Hoe hij wordt berekend
De meeste indices wegen naar marktkapitalisatie: hoe groter het bedrijf, hoe zwaarder het telt. In de AEX weegt ASML daardoor vele malen meer dan het kleinste bedrijf op de lijst. Dat betekent dat de index kan stijgen terwijl de meeste aandelen erin dalen — zolang de grootste maar stijgen.
Voorbeeld met drie aandelen: A is 60 % van de index, B 30 %, C 10 %. Stijgt A 2 % en dalen B en C 1 %, dan is de index 0,6 × 2 − 0,3 × 1 − 0,1 × 1 = +0,8 % gestegen. Twee van de drie daalden — de index steeg.
Koersindex of herbeleggingsindex
Een koersindex telt alleen de koersbewegingen. Een herbeleggingsindex (total return) telt ook de dividenden mee, alsof ze zijn herbelegd. De AEX die je in het nieuws hoort is een koersindex; de AEX GR (gross return) is de variant met dividend. Het verschil is op termijn groot — meestal 1,5–2 procentpunt per jaar. Vergelijk je een fonds met zijn index, zorg dan dat het dezelfde soort is. Anders lijkt het fonds slechter dan het is.
De indices die je het vaakst tegenkomt
- AEX: 25 Nederlandse aandelen. Zwaar in chips (ASML) en energie (Shell).
- AMX: De 25 daarna — de "midkap".
- S&P 500: 500 grote Amerikaanse bedrijven. De meest gevolgde index van de wereld.
- Nasdaq 100: 100 grote bedrijven op de Nasdaq-beurs — vooral technologie.
- MSCI World: ongeveer 1.500 bedrijven in 23 ontwikkelde landen. Rond 70 % is Amerikaans.
- MSCI ACWI: Als World, plus opkomende markten zoals China en India.
- STOXX Europe 600: 600 Europese bedrijven.
De typische beginnersfout
Denken dat "de beurs steeg 1 %" betekent dat jouw aandeel steeg. De index is een gemiddelde, gewogen naar grootte. Jouw losse aandeel kan die dag best gedaald zijn.
Zo zie je het in Kiggo
De heatmap van Kiggo toont een hele index — bijvoorbeeld de grootste Amerikaanse aandelen of de AEX — als tegels waarvan de grootte het gewicht van het bedrijf is en de kleur de beweging van de dag. Zo zie je in één blik waarom de index deed wat hij deed. Zoek je een indexfonds op, dan staat er duidelijk welke index het volgt.
Verwante begrippen
Veelgestelde vragen
Kan ik de AEX kopen?
Niet rechtstreeks — een index is een lijst, geen effect. Maar je kunt een indexfonds of ETF kopen dat de 25 aandelen in dezelfde verhouding bezit. Dan volg je de index min de kosten van het fonds.
Wat betekent gewogen naar marktkapitalisatie?
Dat elk bedrijf meetelt in verhouding tot wat het op de beurs waard is. De grootste bedrijven wegen het zwaarst. Het alternatief is gelijke weging, waarbij alle bedrijven even zwaar tellen — dat komt minder voor.
Hoe vaak worden de aandelen in een index vervangen?
Meestal bij vaste herzieningen, een paar keer per jaar. Groeit een bedrijf de top 25 binnen, dan komt het in de AEX; krimpt een ander, dan valt het eruit. Indexfondsen kopen en verkopen dienovereenkomstig.
Kiggo legt uit — Kiggo geeft geen advies. We zeggen je nooit wat je moet kopen of verkopen. De beslissing is de jouwe. Laatst bijgewerkt op 2026-09-23.
Geschreven door Claus Frisch, oprichter van Kiggo. Geen adviseur, geen bank — Kiggo legt uit, jij beslist.
