Hvað er hlutabréfavísitala?
Hlutabréfavísitala er ein tala sem sýnir hvernig heilum hópi hlutabréfa gengur í einu. S&P 500 nær yfir 500 stærstu bandarísku félögin, OMXI15 yfir 15 veltumestu félögin í Kauphöll Íslands, MSCI World yfir um 1.500 stór félög í 23 þróuðum ríkjum. Ef vísitalan hækkar um 1 % hefur hópurinn í heild hækkað um 1 %. Vísitalan er bara listi með reglum — þú getur ekki keypt hana beint, en vísitölusjóður getur fylgt henni fyrir þig.
Hver reitur er hlutabréf. Stóru fyrirtækin taka mest pláss í vísitölunni.
Hvernig hún er reiknuð
Flestar vísitölur vega eftir markaðsvirði: því stærra sem félagið er, því meira vegur það. Í S&P 500 vega Apple og Microsoft því margfalt meira en minnsta félagið á listanum. Það þýðir að vísitalan getur hækkað jafnvel þótt flest bréfin í henni lækki — svo lengi sem þau stærstu hækka.
Dæmi með þremur bréfum: A er 60 % af vísitölunni, B 30 %, C 10 %. Ef A hækkar um 2 % og B og C lækka um 1 % hefur vísitalan hækkað um 0,6 × 2 − 0,3 × 1 − 0,1 × 1 = +0,8 %. Tvö af þremur lækkuðu — vísitalan hækkaði.
Verðvísitala eða vísitala með arði
Verðvísitala telur bara verðbreytingar. Vísitala með arði telur líka arðinn með, eins og hann væri endurfjárfestur. Munurinn er mikill með tímanum — oft 1,5–3 prósentustig á ári. Þegar þú berð sjóð saman við vísitöluna hans skaltu gæta þess að þetta sé sama tegundin. Annars lítur sjóðurinn verr út en hann er.
Vísitölurnar sem þú hittir oftast
- S&P 500: 500 stór bandarísk félög. Mest fylgda vísitala í heimi.
- Nasdaq 100: 100 stór félög í Nasdaq-kauphöllinni — aðallega tækni.
- MSCI World: um 1.500 félög í 23 þróuðum ríkjum. Um 70 % eru bandarísk.
- MSCI ACWI: Eins og World, auk nýmarkaða á borð við Kína og Indland.
- STOXX Europe 600: 600 evrópsk félög.
- OMXI15: 15 veltumestu félögin í Kauphöll Íslands. Þung í bönkum, sjávarútvegi, fasteignum og smásölu — og lítill hluti af heimsmarkaðnum.
Klassísk byrjendamistök
Að halda að „markaðurinn hækkaði um 1 %“ þýði að þitt bréf hafi hækkað. Vísitalan er meðaltal vegið eftir stærð. Staka bréfið þitt getur vel hafa lækkað þann daginn.
Svona sérðu það í Kiggo
Hitakort Kiggo sýnir heila vísitölu — til dæmis stærstu bandarísku bréfin eða OMXI15 — sem reiti þar sem stærðin er vægi félagsins og liturinn hreyfing dagsins. Þannig sérðu í einni sjónhendingu af hverju vísitalan gerði það sem hún gerði. Flettu upp vísitölusjóði og þá stendur skýrt hvaða vísitölu hann fylgir.
Tengd orð
Algengar spurningar
Get ég keypt S&P 500?
Ekki beint — vísitala er listi, ekki verðbréf. En þú getur keypt vísitölusjóð eða ETF sem á bréfin 500 í sömu hlutföllum. Þá fylgirðu vísitölunni að frádregnum kostnaði sjóðsins.
Hvað þýðir að vísitala sé vegin eftir markaðsvirði?
Að hvert félag telji í hlutfalli við það sem það er metið á í kauphöllinni. Stærstu félögin vega mest. Hinn kosturinn er jöfn vigt, þar sem öll telja jafnt — hún er sjaldgæfari.
Hversu oft er skipt um bréf í vísitölu?
Yfirleitt við fastar endurskoðanir nokkrum sinnum á ári. Ef félag verður nógu veltumikið kemst það inn í OMXI15; ef annað dregst saman dettur það út. Vísitölusjóðir kaupa og selja í samræmi við það.
Kiggo útskýrir — Kiggo ræður þér ekki. Við segjum þér aldrei hvað þú átt að kaupa eða selja, og lykiltölur eru aðeins bornar saman milli félaga í sömu grein. Ákvörðunin er þín. Síðast uppfært 2026-09-23.
Skrifað af Claus Frisch, stofnanda Kiggo. Ekki ráðgjafi, ekki banki — Kiggo útskýrir, þú ákveður.
