Hvað er rafmynt?
Rafmynt er stafræn eign sem er skráð í sameiginlegt bókhald á þúsundum tölva — bálkakeðju (blockchain) — án banka eða ríkis í miðjunni. Elsta og stærsta rafmyntin er bitcoin frá 2009. Ólíkt hlutabréfi er ekkert fyrirtæki að baki sem aflar tekna: engin velta, enginn hagnaður, enginn arður. Verðið er einfaldlega það sem aðrir vilja borga — og þess vegna sveiflast það miklu meira en hlutabréf.
Sama stefna, ólíkar sveiflur. Sú órólega krefst sterkari tauga á leiðinni.
Hvað þú átt í raun
Eigir þú hlutabréf áttu bút af fyrirtæki. Það aflar tekna — eða reynir það. Eigir þú rafmynt áttu færslu í stafrænu bókhaldi: „þetta veskisfang á 0,05 bitcoin“. Færslan er aðeins einhvers virði af því að aðrir trúa á hana og vilja borga fyrir hana.
Það gerir rafmyntir ekki að svikum. Gull aflar heldur engra tekna. En það þýðir að það er ekkert „rétt“ verð sem hægt er að reikna sig fram til. Það er bara það verð sem kaupendur og seljendur mætast á í dag.
Hversu mikið hún sveiflast
Breið hlutabréfavísitala hreyfist yfirleitt minna en 1 % á venjulegum degi. Bitcoin getur hæglega hreyfst um 5 % á einum degi og minni myntir miklu meira. Frá toppi til botns hefur bitcoin fallið um meira en 70 % oftar en einu sinni — og margar minni myntir hafa fallið alla leið niður í núll.
Dæmi: Þú kaupir fyrir 200.000 kr. Fall upp á 70 % skilur eftir 60.000 kr. Til að komast aftur í 200.000 kr. þarf verðið nú að hækka um 233 %. Stór föll er erfitt að vinna upp.
Lestu meira um flökt.
Þrjár tegundir rafmynta
- Bitcoin — sú fyrsta og stærsta.
- Altcoin — allar hinar, frá ethereum til þúsunda smárra verkefna.
- Stöðugleikamyntir — myntir sem eiga að halda föstu virði, yfirleitt 1 dollar.
Skattur af rafmyntum er misjafn eftir löndum og oft annar en af hlutabréfum. Kiggo sýnir skattareglur þíns lands undir hverri mynt í appinu.
Klassísk byrjendamistök
Að bera rafmyntir saman við hlutabréf út frá verðlínuritinu einu saman. Hlutabréf sem fellur um 60 % hefur enn fyrirtæki með viðskiptavini og hagnað á bak við sig. Mynt sem fellur um 60 % hefur bara trúna á að hún hækki aftur. Sumar gera það. Margar ekki.
Svona sérðu það í Kiggo
Undir Markaður → Rafmynt sýnir Kiggo 25 stærstu myntirnar (án stöðugleikamynta) sem litakort sem uppfærir sig sjálft á 15 sekúndna fresti. Af því að rafmyntir sveiflast meira fær reitur fullan lit fyrst við ±5 % — hjá hlutabréfum gerist það við ±1,5 %. Smelltu á reit og þú færð þrjá hringi (skamman, meðallangan og langan tíma), „10 ár í hnotskurn“ og skattareglur þíns lands. Rafmyntir tilheyra Kiggo Plus. Kiggo mælir aldrei með því að kaupa eða selja.
Tengd orð
Algengar spurningar
Er rafmynt það sama og peningar?
Ekki í reynd. Það er hægt að borga með henni á stöku stað, en flestir kaupa hana til að eiga hana, ekki til að nota hana. Og peninga sem geta lækkað um 5 % á einum degi er erfitt að gera fjárhagsáætlun með.
Getur rafmynt farið niður í núll?
Já. Það er ekkert fyrirtæki, engar eignir og engin trygging á bak við hana. Þúsundir mynta hafa farið niður í núll eða nálægt því, af því að fólk hætti að nota þær og kaupa.
Hvernig er rafmynt skattlögð?
Misjafnlega eftir löndum — og oft öðruvísi en hlutabréf. Kiggo sýnir skattareglur þíns lands undir hverri mynt í appinu. Kannaðu alltaf málið hjá Skattinum eða skattyfirvöldum þar sem þú býrð áður en þú átt viðskipti.
Kiggo útskýrir — Kiggo ræður þér ekki. Við segjum þér aldrei hvað þú átt að kaupa eða selja, og lykiltölur eru aðeins bornar saman milli félaga í sömu grein. Ákvörðunin er þín. Síðast uppfært 2026-09-23.
Skrifað af Claus Frisch, stofnanda Kiggo. Ekki ráðgjafi, ekki banki — Kiggo útskýrir, þú ákveður.
