Hvað er stöðugleikamynt?
Stöðugleikamynt — á ensku stablecoin — er rafmynt sem á að halda föstu virði — yfirleitt 1 bandaríkjadal. Hún er notuð til að geyma fé innan rafmyntaheimsins án þess að skipta aftur yfir í venjulega peninga. Ekkert ríki ábyrgist virðið. Það veltur á því að útgefandinn eigi raunverulega forðann — eða á því að eitthvert kerfi virki. Haldi tengingin ekki getur stöðugleikamynt fallið langt. Það gerðist hjá TerraUSD í maí 2022.
Venjulega stendur verðið fast í 1 $. Hverfi traustið getur það fallið langt — eins og TerraUSD í maí 2022.
Tvær gerðir tengingar
- Með forða: Útgefandinn lofar að eiga 1 dollar í reiðufé eða skammtímaríkisskuldabréfum fyrir hverja mynt. Stærstu stöðugleikamyntirnar virka svona. Þær eru aðeins jafnöruggar og forðinn — og útgefandinn.
- Algrímsstýrðar: Enginn forði, heldur forrit sem á að halda verðinu með því að búa til og eyða myntum. TerraUSD var slík. Þegar traustið hvarf í maí 2022 féll hún úr 1 dollar niður í nokkur sent á skömmum tíma.
Ekki það sama og dollarar á reikningi
Innstæður á bankareikningi njóta innstæðutryggingar upp að ákveðnu hámarki ef bankinn fer í þrot. Stöðugleikamynt nýtur hennar ekki. Þú átt kröfu á útgefandann — eða á forrit. Fari útgefandinn í þrot, eða komi í ljós að forðann vantar, er engin trygging.
MiCA-reglur ESB, sem hafa gilt að fullu í ESB frá 30. desember 2024, gera kröfur til útgefenda stöðugleikamynta: þeir þurfa leyfi, verða að eiga forða og geta innleyst myntirnar á fullu virði. Á Íslandi hafa sömu reglur verið teknar upp með lögum um markaði fyrir sýndareignir. Þetta gerir myntirnar gagnsærri. Það gerir þær ekki áhættulausar.
Þegar verðið er ekki 1,00
Stöðugleikamynt á ekki að hreyfast. Víki hún meira en örlítið frá 1 dollar er það merki um að markaðurinn efist um tenginguna. Smá frávik hafa sést nokkrum sinnum hjá stórum stöðugleikamyntum þegar efasemdir vöknuðu um forðann. Yfirleitt hafa þær náð sér aftur. TerraUSD náði sér aldrei.
Og mundu: jafnvel þegar tengingin heldur áttu dollara. Lækki dollarinn gagnvart krónunni lækkar virðið þitt líka. Það er venjuleg gjaldmiðlaáhætta.
Klassísk byrjendamistök
Að halda að stöðugleikamynt sé jafnörugg og reiðufé af því að hún stendur í 1,00 á hverjum degi. Hún stendur í 1,00 svo lengi sem fólk trúir á forðann. TerraUSD stóð líka í 1,00 á hverjum degi — fram í maí 2022.
Svona sérðu það í Kiggo
Kiggo sýnir ekki stöðugleikamyntir á litakortinu undir Markaður → Rafmynt — þær eiga jú ekki að hreyfast og yrðu bara gráar. Kortið sýnir 25 stærstu myntirnar án þeirra og uppfærist á 15 sekúndna fresti. Rafmyntir tilheyra Kiggo Plus og Kiggo mælir aldrei með því að kaupa eða selja.
Tengd orð
Algengar spurningar
Getur stöðugleikamynt misst tenginguna?
Já. Það hefur gerst tímabundið hjá stórum stöðugleikamyntum þegar efasemdir vöknuðu um forðann — og varanlega hjá TerraUSD í maí 2022, sem féll niður í nokkur sent.
Hvað er MiCA?
Reglur ESB um markaði fyrir sýndareignir (rafmyntir), sem hafa gilt að fullu frá 30. desember 2024 og hafa verið teknar upp á Íslandi í gegnum EES-samninginn. Þær gera kröfur til útgefenda stöðugleikamynta og til rafmyntakauphalla. Reglurnar snúast um leyfi, forða og upplýsingagjöf — ekki um að verja þig fyrir verðfalli.
Fær maður vexti af stöðugleikamynt?
Ekki af myntinni sjálfri. Útgefandinn fær vextina af forðanum. Bjóði einhver þér ávöxtun af stöðugleikamyntinni þinni koma peningarnir annars staðar frá — og með áhættu sem þú þarft að skilja fyrst.
Kiggo útskýrir — Kiggo ræður þér ekki. Við segjum þér aldrei hvað þú átt að kaupa eða selja, og lykiltölur eru aðeins bornar saman milli félaga í sömu grein. Ákvörðunin er þín. Síðast uppfært 2026-09-23.
Skrifað af Claus Frisch, stofnanda Kiggo. Ekki ráðgjafi, ekki banki — Kiggo útskýrir, þú ákveður.
